www.themyawadydaily.blogspot.com . . . www.facebook.com/themyawadydaily . . . https://twitter.com/Themyawadydaily

Tuesday, October 20, 2015

စာမရီ


စာမရီ




အဂၤလိပ္- ျမန္မာ အဘိဓာန္စာအုပ္တြင္ Yak ကုိ စာမရီ ဟုေခၚေ၀ၚ သည္ကုိ ေတြ႕ရွိရသည္။ စာမရီ သည္ ႏြားမ်ိဳးႏြယ္စိတ္ ၀င္ သတၱ၀ါ ျဖစ္ၿပီး တိဗက္ေဒသ တြင္ အိမ္ေမြးႏြား သဖြယ္ ေမြးျမဴေလ့ ရွိသည့္အတြက္ တိဗက္ႏြား ဟုလည္း ေခၚေ၀ၚၾကသည္။ အထူးသျဖင့္ ေတာင္အာရွ ေဒသအတြင္း ဟိမ၀ႏၲာေဒသမွ သည္ တိဗက္ ၊ မြန္ဂုိလီးယား ၊ ႐ုရွား ၊ အိႏၵိယ ၊ နီေပါ ၊ ဘူတန္ႏုိင္ငံ တုိ႔တြင္လည္း စာမရီ တုိ႔ကုိ ေတြ႕ျမင္ရပါသည္။ စာမရီ မ်ိဳးႏြယ္စိတ္မွာ ယေန႔အခ်ိန္တြင္ မ်ိဳးသုန္းလုနီးပါး ျဖစ္ေနသည့္ မ်ိဳးႏြယ္စိတ္လည္း ျဖစ္သည္ကုိ ေတြ႕ရွိရသည္။

ခႏၶာေဗဒအခ်က္အလက္မ်ား

အရြယ္ေရာက္လာၿပီ ျဖစ္သည့္ စာမရီ တစ္ေကာင္၏ အေရာင္အဆင္းမွာ အနက္ေရာင္ သုိ႔မဟုတ္ အညိဳရင့္ေရာင္ ျဖစ္ၿပီး ခႏၶာကုိယ္ေပၚရွိ အေမႊးမ်ားမွာ ႏူးညံ့ၿပီး ရွည္လ်ားသည္။ အထူးသျဖင့္ အၿမီး ၊ ေျခေထာက္ ႏွင့္ ခႏၶာကုိယ္ ေအာက္ပုိင္းရွိ အေမြးမ်ားမွာ ပုိ၍ ရွည္လ်ားၿပီး ေျမႀကီး၌ပင္ တရြတ္ဆဲြလ်က္ ရွိသည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။ စာမရီ အထီးႏွင့္ အမ ႏွစ္ေကာင္ စလံုးတြင္ ဦးခ်ဳိမ်ား ရွိၾကသည္။ ရန္သူႏွင့္ ေတြ႕၍ မလႊဲမေရွာင္ သာသည့္အခါ ၄င္းဦးခ်ိဳမ်ားႏွင့္ တစ္ဟုန္ထုိး တုိက္ခိုက္ တတ္သည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ စာမရီမ်ားကုိ ဖမ္းဆီးရန္မွာ ေဘးအႏၲရာယ္ အလြန္မ်ားလွသည္။ အရြယ္ေရာက္ လာၿပီျဖစ္သည့္ စာမရီ အထီးတစ္ေကာင္ ၏ ခႏၶာကုိယ္ အျမင့္မွာ ၁ ဒသမ ၆ မီတာ မွ ၂ ဒသမ ၂ မီတာ ( ၅ ဒသမ ၂ ေပ မွ ၇ ဒသမ ၂ ေပ ) ျမင့္မားသည္။ ထုိ႔အျပင္ ခႏၶာကုိယ္ အေလးခ်ိန္မွာလည္း ၃၀၅ ကီလုိမွ ကီလုိ ၁၀၀၀ အထိ ( ၆၇၂ ေပါင္ မွ ၂၂၀၅ ေပါင္ထိ ) ရွိသည္။ ခႏၶာကုိယ္ အလ်ားမွာ ဦးေခါင္းမွ ေနာက္ေက်ာ အထိ (အၿမီးမပါ) ၂ ဒသမ ၅ မီတာ မွ ၃ ဒသမ ၃ မီတာ ( ၈ ဒသမ ၂ ေပမွ ၁၁ ေပ အထိ ) ရွိသည္။ အၿမီး၏ အရွည္မွာ ၆၀ စင္တီမီတာ မွ ၁၀၀ စင္တီမီတာ ထိ ( ၂၄ လက္မွ မွ ၃၉ လက္မအထိ ) ရွိသည္။ စာမရီ အမ တစ္ေကာင္၏ ခႏၶာကုိယ္ အရပ္အျမင့္ ၊ ကုိယ္ အေလးခ်ိန္ စသည္တုိ႔မွာ အထီးႏွင့္ ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ သံုးပံုတစ္ပံု ခန္႔မွ်သာ ရွိသည္။

တိဗက္ေဒသတြင္မူ စာမရီ တုိ႔ကုိ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ကပင္ ေမြးျမဴလာခဲ့ ၾကသည္။ ၄င္းေဒသတြင္ လူသားမ်ားႏွင့္ ရင္းႏွီးေနၿပီ ျဖစ္သည့္ စာမရီ မ်ားကုိ ၀န္တင္ တိရစၧာန္အျဖစ္ အသံုးျပဳ ၾကသည္။ စာမရီ ႏုိ႔ရည္ကုိ ေထာပတ္ ခ်က္လုပ္သလုိ အေမြးကုိလည္း ႀကိဳးက်စ္ သံုးစဲြေလ့ ရွိၾကသည္။ အေမြးမ်ားသည့္ အၿမီးကုိမူ အနီေရာင္ ေဆးဆုိးၿပီး ပဲြလမ္းသဘင္ မ်ားတြင္ သားၿမီးယပ္ အျဖစ္ အသံုးျပဳတတ္ ၾကသည္။

အျပဳအမူ ႏွင့္ ဓေလ့စ႐ုိက္မ်ား

စာမရီ မ်ားကုိ တိဗက္ေဒသ ေျမာက္ပုိင္းတြင္ အိမ္ေမြးႏြားသဖြယ္ ေမြးျမဴလ်က္ ရွိၾကသည့္အတြက္ ၄င္းေဒသတြင္ စာမရီမ်ားကုိ မ်ိဳးဆက္ ထိန္းသိမ္းျခင္း တစ္ခုအေနျဖင့္ ေတြ႕ရွိရသည္။ ထုိ႔အျပင္ အိႏၵိယႏုိင္ငံႏွင့္ ဘူတန္ႏုိင္ငံ တုိ႔တြင္လည္း ေကာင္ေရ အနည္းငယ္မွ်အျဖစ္ ေတြ႕ျမင္ရသည္။ အထူးသျဖင့္ ပင္လယ္ ေရမ်က္ႏွာျပင္ အထက္ မီတာ ၃၀၀၀ မွ ၅၅၀၀ မီတာ ( ၉၈၀၀ ေပမွ ေပ ၁၈၀၀၀ ) အတြင္းရွိသည့္ ေတာင္တန္း ေဒသမ်ားတြင္ က်င္လည္ က်က္စားေလ့ ရွိသည္။ စာမရီ မ်ားသည္ ခႏၶာကုိယ္ အေလးခ်ိန္ႏွင့္ လိုက္ဖက္မႈ မရွိဘဲ လႈပ္ရွားရာတြင္ လ်င္ျမန္ေပါ့ပါး သည္ကုိ ေတြ႕ရွိရသည္။ ေရခဲေနေသာ ေတာင္ေစာင္းမ်ားတြင္ ခႏၶာကိုယ္ကုိ ေလွ်ာခ်ဆင္းႏုိင္ သကဲ့သုိ႔ ေရစီးသန္သည့္ ျမစ္ကုိလည္း ျဖတ္ကူးႏုိင္ၾကသည္။ ထုိ႔အျပင္ မတ္ေစာက္သည့္ ေတာင္ေစာင္း မ်ားကုိလည္း ေျပးတက္ ႏုိင္ၾကသည္။

မ်ိဳးဆက္ျပန္႔ပြားမႈ

ႏြားမ်ိဳးစိတ္၀င္ ျဖစ္သည့္အတြက္ စာမရီ တုိ႔သည္လည္း သားေပါက္ရာသီ ဟူ၍ သီးသန္႔ မရွိေပ။ အထူးသျဖင့္ မ်ိဳးဆက္ျပန္႔ပြား ျခင္းမွာလည္း ေဒသ၏ ပတ္၀န္းက်င္ အေျခအေနေပၚ တြင္လည္း မူတည္သည္။ သေႏၶသား လြယ္ထားရသည့္ စာမရီ အမတစ္ေကာင္သည္ ၄င္း၏ သေႏၶသား ေလာင္းအား ရက္ေပါင္း ၂၅၇ ရက္မွ ၂၇၀ ရက္ၾကားအတြင္း ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ ရၿပီး ပံုမွန္အားျဖင့္ တစ္ေကာင္တည္းသာ ေမြးဖြားေလ့ ရွိသည္။ ေမြးဖြားလာသည့္ စာမရီ ေလးအား ၃ ႏွစ္ သုိ႔မဟုတ္ ၄ ႏွစ္အထိ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးထားသည္။ ယင္းေနာက္တြင္ ၄င္း စာမရီ ေလးသည္လည္း မိမိ၀မ္းေရး ကုိ မိမိဘာသာ မိမိရွာေဖြ စားေသာက္ ၾကရသည္။ စာမရီမ်ား၏ အစားအစာ မွာလည္း ႏြားမ်ိဳးႏြယ္စိတ္မ်ား စားသံုးသည့္ အစားအစာ မ်ားပင္ ျဖစ္သည္။





ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္မႈ အေျခအေန

နီေပါ ၊ မြန္ဂုိလီးယား ႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ တိဗက္ေဒသတုိ႔တြင္ စာမရီမ်ားကုိ အိမ္ေမြး တိရစၧန္မ်ား သဖြယ္ ေမြးျမဴလာခဲ့ၾက သည့္အတြက္ မ်ိဳးဆက္ ပ်က္သုန္းမႈ မရွိေသးသည္ကုိ ေတြ႕ျမင္ရသည္။ သုိ႔ေသာ္ ႐ုရွားႏုိင္ငံ တြင္မူ စာမရီ မ်ိဳးစိတ္ ပ်က္သုန္း သြားသည္ဟု ဆုိရမေလာက္ ရွိေနသည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။ အျပည္ျပည္ ဆုိင္ရာ သဘာ၀ သယံဇာတ အရင္းအျမစ္မ်ား ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ေရး ဆုိင္ရာ အဖဲြ႕အစည္း (IUCN) မွ ထုတ္ျပန္သည့္ မ်ိဳးသုန္း ရွားပါးလု မ်ိဳးႏြယ္စိတ္ စာရင္းတြင္ စာမရီ မ်ိဳးႏြယ္စိတ္ လည္း ပါ၀င္သည္ကုိ ေတြ႕ရွိရသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ စာမရီ မ်ိဳးႏြယ္စိတ္မ်ား မ်ိဳးဆက္ပ်က္သုန္းမႈ မရွိေစေရး ၀ုိင္း၀န္း ထိန္းသိမ္းသင့္ ပါေၾကာင္း ေရးသားလုိက္ရ ပါသည္။

ရဲမာန္ခ

ျမ၀တီစာေပတုိက္ ၏ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ႏုိ၀င္ဘာလ ထုတ္ (၆၃)ႏွစ္ေျမာက္ ႏွစ္ပတ္လည္ အထူးထုတ္ မဂၢဇင္း သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး က႑မွ

No comments:

Post a Comment

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

တင္ၿပီးသမွ် သတင္းမ်ား

 

Follow on Twitter

Networkblog

FB Like page